Studentdocent geeft college aan senioren met dementie

College voor senioren met dementie

Binnen het project Seniorencolleges Dementie passen we onze colleges aan voor senioren met dementie. We organiseren interactieve colleges gegeven door studenten, zodat de kloof tussen mensen met dementie en de maatschappij wordt verkleind. Hiermee bieden we een betekenisvolle activiteit aan, waarbij gelet wordt op richtlijnen als een duidelijke structuur, veel afbeeldingen, veel interactie, veel terug naar vroeger. Met Seniorencolleges Dementie wordt de nadruk gelegd op dat wat iemand nog wél kan.

Collegereeks: viermaal één uur interactief college

Seniorencolleges Dementie daagt senioren met dementie uit om in groepsverband kennis met elkaar te delen via interactieve en activerende colleges. We bieden collegereeksen aan van vier colleges in hetzelfde vakgebied. De stof is geschikt voor mensen met dementie: de colleges zijn cognitief uitdagend, interactief en toegankelijk. Elk college duurt een uur, inclusief een introductie en vragenronde. Ze worden gegeven door goed opgeleide en gepassioneerde studenten. De colleges worden inhoudelijk zeer goed voorbereid. De student verduidelijkt de stof met een PowerPoint-presentatie en met foto- en filmmateriaal en zoekt interactie door veel vragen te stellen.

De deelnemers krijgen geen huiswerk. Wel ontvangt iedere deelnemer na elk college een samenvatting zodat de stof thuis rustig kan worden doorgelezen. Na afloop van een collegereeks ontvangen de aanwezige senioren een certificaat van deelname.

Deelnemende senior: ‘Dát moet ik aan mijn kleinzoon laten zien, oma heeft een diploma gehaald’.

Deelneemster OGJG Dementie bekijkt haar deelname certificaat

Hoe kunnen senioren deelnemen?

De colleges worden gegeven op plaatsen die makkelijk bereikbaar en toegankelijk zijn voor de deelnemende senioren zoals verpleeghuizen, buurtcentra, kerken en bibliotheken. De student komt voor een collegereeks naar de locatie. De colleges zijn zeer toegankelijk, (bijna) kosteloos voor de deelnemers en vinden altijd plaats in de (leef-)omgeving van de senioren.
Wil je een Seniorencollege Dementie organiseren? Stuur ons een e-mail, dan maken we een collegereeks op maat.

OGJG-ambassadeur prof. dr. Erik Scherder: ‘OGJG is geweldig voor het brein!’

Tien succesfactoren van Seniorencollege Dementie

Seniorencollege Dementie is een noodzakelijke aanvulling op het huidige welzijnsaanbod. Een aantal factoren maken de colleges succesvol:

1. Geheugen
Kenmerkend voor dementie is dat allereerst het kortetermijngeheugen wordt aangetast, het lange termijn geheugen blijft langer in stand. Zowel de vorm als de inhoud van het college is hier rekening mee gehouden en er wordt hoofdzakelijk aanspraak gedaan op het lange termijn geheugen. Het delen van ervaringen en verhalen uit hun kindertijd en jeugd speelt een belangrijke rol tijdens het college. Ouderen met dementie hebben vaak (helemaal in de beginstadia) veel moeite met hun verslechterde geheugen en om die reden moet er worden voorkomen dat ze het gevoel krijgen getest te worden. De colleges worden op een speelse en ongedwongen manier aangeboden, waardoor het geheugen wordt geprikkeld en gestimuleerd.

2. Opstelling
Seniorencollege Dementie maakt uitsluitend gebruik van een opstelling waar senioren in een cirkel / U vorm om een tafel zitten. Dit vergroot het gevoel van saamhorigheid en veiligheid en vergemakkelijkt onderling contact. Om dezelfde reden is ervoor gekozen om de groepsgrootte bij Seniorencollege Dementie te beperken tot maximaal tien deelnemers (ten opzichte van twintig in het reguliere project).

3. Visuele ondersteuning
Door vermindering van het zicht is het verstandig om grote letters en duidelijke afbeeldingen te gebruiken tijdens de colleges. Oudere mensen met dementie hebben naast zichtproblemen door de achteruitgang van de ogen, zichtproblemen veroorzaakt door achteruitgang van de hersenen. Zo hebben ze moeite met het inschatten van afstanden en het herkennen van voorwerpen (Alzheimer Nederland, 2017). In het ontwikkelen van het onderwijsmateriaal is hier rekening mee gehouden.

4. Herhaling
Het is zinvol om veel herhaling te gebruiken tijdens het college. Dit zorgt ervoor dat senioren met dementie meer grip krijgen op wat er tijdens het college gebeurt. Daarnaast is het zinvol om nieuwe kennis die in het college behandeld wordt te koppelen aan de kennis die ouderen wel hebben. Dit zorgt ervoor dat de ouderen iets herkennen en dit wordt als prettig ervaren.

5. Structuur
Senioren met dementie kunnen zich minder goed oriënteren in plaats en tijd, waardoor ze regelmatig niet begrijpen in welk jaar of seizoen zij zich bevinden (Alzheimer Nederland, 2014). Dit is, naast het verslechterde geheugen, nog een reden waarom structuur belangrijk is binnen het college. De studentdocent houdt hier rekening mee, vat regelmatig samen en agendeert de thema’s. Daarnaast kampen mensen met dementie met een verkorte aandachtspanne. De student-docent biedt de stof aan in korte blokken, waardoor wordt voorkomen dat deelnemers niet meer bij kunnen blijven.

6. Taalgebruik
De meeste senioren met dementie ontwikkelen taalproblemen (afasie) waardoor het moeilijk voor hen is een gesprek te volgen of een verhaal te vertellen. Ze kunnen eenvoudige woorden vergeten, praten haperend of vinden het lastig om lange samengestelde zinnen te begrijpen. Het is daarom goed om gebruik te maken van korte zinnen met één onderwerp. De student-docenten worden hierin actief getraind en begeleid.

7. Zelfvertrouwen
Alzheimer Society (2013) geeft aan dat 70% van de mensen met dementie door verminderd zelfvertrouwen stopt met activiteiten die zij voor hun ziekte wel deden. Het is daarom belangrijk dat het zelfvertrouwen van mensen met dementie zoveel mogelijk gestimuleerd wordt. Een positieve benadering heeft dan ook een betere invloed op iemand met dementie dan een negatieve benadering (Buijssen, 2011). Student-docenten worden opgeleid om input van de deelnemers positief te bekrachtigen.

8. Inhoud colleges
Activatie van de deelnemers gebeurt niet alleen op het feitelijke niveau, maar ook worden belevingen, ervaringen en associaties met een thema gedeeld. Tijdens het college ‘Nederland’ wordt bijvoorbeeld gevraagd wie het schilderij van Vincent van Gogh herkent, maar ook wordt stilgestaan bij de kleuren van en associaties bij het schilderij.

9. Sociale interactie
Kleine dingen zoals aandacht, gezelligheid, afleiding van de dagelijkse sleur en beter contact helpen al in de strijd tegen eenzaamheid. Dit is hard nodig in een maatschappij waar meer dan 900.000 ouderen aangeven eenzaam te zijn en het risico van het ervaren van eenzaamheid onder ouderen met dementie het grootst is. De deelnemer komt niet alleen in contact met jongeren, maar ook met gemiddeld tien andere senioren uit de groep. Iets wat ook voor niet eenzame mensen het sociale welbevinden verhoogt.

10. Voldoening
Niet alleen de senioren, maar ook de studenten hebben op uiteenlopende niveaus profijt van de collegereeksen. De grootste genoegdoening voor studenten komt eruit voort dat ze iets goed kunnen doen voor de maatschappij. Met relatief weinig middelen kunnen ze een groep senioren een bijzondere activiteit aanbieden. Studenten halen veel voldoening uit de activiteiten en beschrijven het daarnaast als een leerzame ervaring. Ze halen veel kennis uit de verplichte training, maar ook maken de ontmoetingen met de doelgroep veel indruk. Hun blikveld op de maatschappij wordt vergroot, iets wat van toegevoegde waarde is voor de rest van hun leven.

Student-docent Kay: ‘Tijdens mijn werk in de zorg viel mij al op dat senioren zich niet altijd konden vinden in de dagactiviteiten, ze wilden meer uitdaging en interactie met de buitenwereld. OGJG haakt in op deze punten en dat lijkt enorm goed te werken!’

Seniorencollege Dementie is goedgekeurd door Alzheimer Nederland.
​In samenwerking met Alzheimercentrum Amsterdam

Bekijk ook andere initiatieven van Oud Geleerd Jong Gedaan

OASE van Kennis, online leerplatform
Organiseer een seniorencollege: op locatie of online
Seniorencolleges op televisiezender ONS